Tekst zewnętrzny, artykuł sponsorowany
Ubezpieczyciel uznał szkodę, ale wypłacone odszkodowanie nie wystarcza na naprawę samochodu? Problem może wynikać z przyjęcia zbyt niskich stawek za robociznę, zastosowania tańszych części, uwzględnienia rabatów dostępnych wyłącznie w wybranych warsztatach albo pominięcia części uszkodzeń. Kosztorys sporządzony przez ubezpieczyciela nie zawsze przesądza o wysokości należnego odszkodowania. Warto sprawdzić, czy rzeczywiście pozwala on przywrócić pojazd do stanu sprzed szkody.
Kolizja drogowa często nie kończy się wraz z odstawieniem samochodu do warsztatu. Kolejnym problemem może być likwidacja szkody z OC sprawcy.
Poszkodowany otrzymuje od ubezpieczyciela kosztorys, a następnie decyzję o wypłacie odszkodowania. Dopiero przy próbie naprawy okazuje się, że przyznana kwota jest znacznie niższa niż rzeczywisty koszt wykonania prac.
Nie oznacza to jednak, że wysokość wskazana przez ubezpieczyciela jest ostateczna.
Odszkodowanie powinno odpowiadać rozmiarowi szkody i umożliwiać przywrócenie sytuacji majątkowej poszkodowanego do stanu, jaki istniałby, gdyby do zdarzenia nie doszło. Jeżeli kosztorys został przygotowany w sposób, który tego nie zapewnia, można rozważyć jego zakwestionowanie.
Kosztorys ubezpieczyciela nie jest niepodważalny
Po zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel zazwyczaj dokonuje oględzin pojazdu lub analizuje dokumentację zdjęciową, a następnie sporządza kalkulację kosztów naprawy.
Taki kosztorys jest podstawą do wydania decyzji i wypłaty określonej kwoty.
Nie jest jednak orzeczeniem sądu ani dokumentem, którego poszkodowany nie może podważyć.
Jeżeli rzeczywisty, ekonomicznie uzasadniony koszt przywrócenia samochodu do stanu sprzed szkody jest wyższy, możliwe jest domaganie się dopłaty.
W praktyce warto więc dokładnie porównać kalkulację ubezpieczyciela z zakresem rzeczywistych uszkodzeń oraz cenami części i usług potrzebnych do prawidłowej naprawy.
Zbyt niska stawka za roboczogodzinę
Jednym z najczęstszych elementów wpływających na wysokość kosztorysu jest stawka za pracę blacharza, lakiernika lub mechanika.
Jeżeli ubezpieczyciel przyjmie stawkę znacznie niższą od stosowanej przez warsztaty działające na lokalnym rynku, końcowa wartość naprawy może zostać istotnie obniżona.
Nie oznacza to, że poszkodowany zawsze może wybrać najdroższy warsztat i automatycznie obciążyć ubezpieczyciela całym kosztem. Stawki powinny być ekonomicznie uzasadnione i odpowiadać warunkom konkretnej naprawy.
Z drugiej strony ubezpieczyciel nie powinien opierać kalkulacji na abstrakcyjnej stawce, za którą w rzeczywistości nie można przeprowadzić prawidłowej naprawy pojazdu w danym regionie.
Jeżeli różnica pomiędzy kosztorysem a ofertami warsztatów jest znaczna, jest to jeden z elementów, które warto zweryfikować.
Części oryginalne czy tańsze zamienniki?
Duże różnice w wysokości odszkodowania mogą wynikać również z rodzaju części przyjętych w kosztorysie.
Ubezpieczyciel może założyć zastosowanie części alternatywnych lub zamienników, podczas gdy uszkodzone elementy znajdujące się wcześniej w samochodzie miały inną jakość.
Nie istnieje prosta zasada, zgodnie z którą w każdej szkodzie poszkodowanemu zawsze należą się wyłącznie nowe części oznaczone logo producenta pojazdu. Z drugiej strony zastosowanie tańszych części nie może prowadzić do sytuacji, w której samochód po naprawie ma niższą wartość, gorsze właściwości albo nie zostaje przywrócony do stanu sprzed szkody.
Znaczenie może mieć wiek pojazdu, jego wcześniejszy stan techniczny, rodzaj uszkodzonego elementu oraz to, jakie części znajdowały się w samochodzie przed kolizją.
Dlatego sama informacja w kosztorysie, że zastosowano określony rodzaj części, nie powinna kończyć analizy.
Rabaty proponowane przez ubezpieczyciela
Coraz częściej w kosztorysach pojawiają się rabaty na części zamienne lub materiały lakiernicze, które ubezpieczyciel uzasadnia współpracą z określonymi dostawcami albo warsztatami.
W uchwale z 24 września 2025 r., sygn. akt III CZP 32/24, Sąd Najwyższy wskazał, że takie rabaty mogą być uwzględniane przy ustalaniu odszkodowania tylko wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
Nie można zatem automatycznie przyjąć, że skoro ubezpieczyciel wskazał możliwość zakupu części taniej w określonym miejscu, to poszkodowany zawsze musi z takiej propozycji skorzystać.
Znaczenie mogą mieć m.in. dostępność części, miejsce ich zakupu, warunki naprawy czy rzeczywista możliwość skorzystania z przedstawionej oferty.
Szerzej o znaczeniu tej uchwały można przeczytać w analizie dotyczącej zmian w dochodzeniu odszkodowań komunikacyjnych.
Czy trzeba naprawić samochód, żeby dostać pełne odszkodowanie?
To jedno z najbardziej spornych zagadnień dotyczących likwidacji szkód komunikacyjnych.
Co do zasady roszczenie odszkodowawcze powstaje w związku z wyrządzeniem szkody. Sam obowiązek ubezpieczyciela nie zależy więc po prostu od przedstawienia faktury z warsztatu.
Sytuacja staje się jednak bardziej skomplikowana wtedy, gdy samochód został już naprawiony albo sprzedany.
W ostatnich latach w orzecznictwie Sądu Najwyższego pojawiły się rozbieżne stanowiska dotyczące tego, w jaki sposób należy wówczas ustalać wysokość szkody.
W uchwale III CZP 32/24 z 24 września 2025 r. Sąd Najwyższy dopuścił ustalenie odszkodowania według hipotetycznych kosztów naprawy również wtedy, gdy pojazd został już naprawiony.
Jednocześnie wcześniejsza uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 11 września 2024 r., sygn. akt III CZP 65/23, prezentowała odmienne podejście w sytuacji, gdy naprawienie szkody przez przywrócenie pojazdu do poprzedniego stanu stało się już niemożliwe m.in. wskutek naprawy lub sprzedaży pojazdu.
Rozbieżność ta doprowadziła do przedstawienia całej Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego kolejnego zagadnienia prawnego, zarejestrowanego pod sygnaturą III CZP 17/26.
Dlatego w sprawach, w których auto zostało już naprawione albo sprzedane, nie warto opierać roszczenia na prostym założeniu, że każdy kosztorys hipotetyczny zostanie automatycznie zaakceptowany.
Co z podatkiem VAT?
VAT również może wpływać na wysokość odszkodowania.
Sposób jego rozliczenia zależy m.in. od tego, czy poszkodowany ma możliwość jego odliczenia oraz czy samochód został już naprawiony.
W uchwale III CZP 32/24 Sąd Najwyższy odniósł się do sytuacji, w której naprawa została już przeprowadzona, a faktycznie zapłacona cena nie obejmowała podatku VAT. W takim przypadku odszkodowanie nie powinno obejmować podatku, którego poszkodowany rzeczywiście nie poniósł.
Nie można więc przyjąć jednej reguły dotyczącej VAT dla wszystkich szkód komunikacyjnych.
Inaczej może wyglądać sytuacja osoby prywatnej, która nie ma prawa do odliczenia podatku, a inaczej przedsiębiorcy wykorzystującego pojazd w działalności gospodarczej.
Ubezpieczyciel pominął część uszkodzeń
Zaniżenie odszkodowania nie zawsze wynika z samych stawek i cen części.
Czasami w kosztorysie w ogóle nie zostają uwzględnione określone uszkodzenia albo ubezpieczyciel uznaje, że nie pozostają one w związku z kolizją.
Może się też zdarzyć, że dopiero po rozpoczęciu naprawy i demontażu elementów nadwozia ujawnione zostaną szkody, których wcześniej nie można było zauważyć.
W takiej sytuacji warto odpowiednio udokumentować dodatkowe uszkodzenia i zgłosić je ubezpieczycielowi.
Nie zawsze pierwszy kosztorys będzie więc końcowym rozliczeniem szkody.
Czy warto zamówić prywatny kosztorys?
Jeżeli różnica pomiędzy wypłatą ubezpieczyciela a przewidywanym kosztem naprawy jest duża, pomocna może być niezależna kalkulacja przygotowana przez rzeczoznawcę samochodowego lub wyspecjalizowany podmiot.
Pozwala ona porównać m.in. zakres naprawy, ceny części, stawki za roboczogodzinę oraz technologię przewidzianą dla danego pojazdu.
Prywatna opinia nie wiąże ubezpieczyciela ani sądu, ale może być istotnym dowodem i punktem odniesienia przy formułowaniu dalszych roszczeń.
W razie sporu sądowego ostateczna ocena wymagająca wiadomości specjalnych może należeć do biegłego sądowego.
Jak zakwestionować wysokość odszkodowania?
Jeżeli analiza kosztorysu wskazuje, że odszkodowanie może być zaniżone, warto skierować do ubezpieczyciela reklamację albo odwołanie od decyzji.
Nie ograniczałabym takiego pisma do stwierdzenia, że „kwota jest za niska”.
Znacznie skuteczniejsze jest wskazanie konkretnych elementów, z którymi poszkodowany się nie zgadza: zastosowanych części, stawek za robociznę, pominiętych czynności naprawczych, nieuwzględnionych uszkodzeń czy rabatów, z których realnie nie może skorzystać.
Dobrze jest również dołączyć dokumentację potwierdzającą stanowisko, np. niezależny kosztorys, zdjęcia, wycenę warsztatu albo faktury.
Jeżeli ubezpieczyciel podtrzyma stanowisko, pozostaje możliwość dalszego dochodzenia roszczenia, w tym na drodze sądowej.
Na co zwrócić uwagę po otrzymaniu kosztorysu?
Przed zaakceptowaniem proponowanej wypłaty warto sprawdzić przede wszystkim pięć elementów:
- czy uwzględniono wszystkie uszkodzenia związane ze zdarzeniem,
- jakie części przyjęto do kalkulacji i czy ich zastosowanie rzeczywiście pozwoli przywrócić pojazd do poprzedniego stanu,
- jakie stawki roboczogodziny przyjęto dla prac blacharskich, lakierniczych i mechanicznych,
- czy zastosowano rabaty lub potrącenia i czy rzeczywiście można z nich skorzystać,
- czy prawidłowo uwzględniono VAT oraz indywidualną sytuację poszkodowanego.
Dopiero całościowa analiza pozwala ocenić, czy wypłacone odszkodowanie rzeczywiście odpowiada rozmiarowi szkody.
Zaniżona wypłata nie musi kończyć sprawy
Decyzja ubezpieczyciela nie oznacza, że poszkodowany musi zaakceptować wskazaną w niej kwotę.
Jeżeli kosztorys nie pozwala na przywrócenie samochodu do stanu sprzed szkody, warto ustalić, z czego wynika różnica.
Czasem będzie to zbyt niska stawka za robociznę, czasem zastosowanie części o niewłaściwej jakości, a w innych przypadkach nieuwzględnienie części szkody lub nieuzasadnione przyjęcie rabatów.
Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, szczególnie gdy samochód został już naprawiony lub sprzedany. W tym zakresie aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego nie jest jednolite, a kolejne zagadnienie dotyczące sposobu ustalania wysokości odszkodowania pozostaje przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Przy sporze z ubezpieczycielem pomocna może być analiza sprawy z zakresu prawa cywilnego, obejmująca zarówno decyzję ubezpieczyciela, jak i kosztorys, dokumentację szkody oraz dotychczasowy sposób jej likwidacji.
adw. Karina Dorobisz
Kancelaria Adwokacka Adwokat Karina Dorobisz w Katowicach
W swojej praktyce zajmuje się m.in. prawem cywilnym, sprawami odszkodowawczymi oraz dochodzeniem roszczeń wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Zakres należnego odszkodowania zależy od okoliczności konkretnego zdarzenia, stanu pojazdu oraz przebiegu postępowania likwidacyjnego.
Czytelniku pamiętaj:
Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi poradnika w rozumieniu prawa. Zawarte w nim treści mają na celu dostarczenie ogólnych informacji i nie mogą być traktowane jako fachowe porady lub opinie. Każdorazowo przed podejmowaniem jakichkolwiek działań na podstawie informacji zawartych w artykule, skonsultuj się ze specjalistami lub osobami posiadającymi odpowiednie uprawnienia. Autor artykułu oraz wydawca strony nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne działania podejmowane na podstawie informacji zawartych w artykule.
