Tekst zewnętrzny, artykuł sponsorowany
Dobór smaru do maszyny nie powinien sprowadzać się do znalezienia produktu o odpowiedniej klasie NLGI. Łożysko pracujące w wysokiej temperaturze wymaga innych właściwości środka smarnego niż sworzeń maszyny budowlanej narażony na wodę, pył i obciążenia udarowe. Jeszcze inne wymagania dotyczą urządzeń wykorzystywanych w produkcji żywności.
Źle dobrany smar może przyspieszać zużycie współpracujących elementów, zwiększać opory ruchu, wypływać z punktu smarnego albo tracić swoje właściwości pod wpływem temperatury i wilgoci. Dlatego przed wyborem produktu warto przeanalizować rzeczywiste warunki, w których pracuje maszyna.
Temperatura pracy – nie tylko maksymalna wartość
Jednym z podstawowych parametrów przy wybore smaru jest temperatura. Trzeba jednak uwzględnić nie tylko temperaturę otoczenia, ale przede wszystkim temperaturę występującą bezpośrednio w smarowanym węźle.
Łożysko silnika, wentylatora czy innego szybko pracującego urządzenia może osiągać znacznie wyższą temperaturę niż powietrze w hali. Z kolei maszyny pracujące zimą na zewnątrz wymagają smaru zachowującego odpowiednie właściwości również podczas rozruchu w niskiej temperaturze.
Zbyt wysoka temperatura może przyspieszać utlenianie oleju bazowego, powodować zmianę konsystencji smaru i skracać możliwy okres między kolejnymi smarowaniami. W zastosowaniach wysokotemperaturowych wykorzystuje się dlatego specjalistyczne produkty o odpowiednio dobranym oleju bazowym, zagęszczaczu i dodatkach.
Przykładem jest NILS POLYTHEMP M, smar na bazie wysoko rafinowanego oleju mineralnego i zagęszczacza mocznikowego (poliurea), przeznaczony do wymagających zastosowań, w tym pracy w podwyższonej temperaturze. Producent wskazuje dla niego klasę NLGI 2 oraz maksymalną temperaturę pracy wynoszącą 180°C.
Nie oznacza to jednak, że smar o najwyższej odporności temperaturowej będzie automatycznie najlepszym wyborem do każdej maszyny. Liczą się również pozostałe warunki pracy.
Duże obciążenia i drgania wymagają odpowiedniego smaru
W maszynach budowlanych, rolniczych, górniczych czy przemysłowych punkty smarne często pracują pod znacznymi obciążeniami. Dodatkowym problemem mogą być drgania i obciążenia udarowe.
W takich zastosowaniach ważna jest zdolność smaru do utrzymywania filmu smarnego pomiędzy współpracującymi powierzchniami. Stosuje się między innymi smary zawierające dodatki EP, czyli przeznaczone do pracy przy wysokich naciskach.
Znaczenie ma również przyczepność środka smarnego. Smar powinien pozostać w miejscu, w którym jest potrzebny, zamiast szybko wypływać lub być wypierany podczas pracy mechanizmu.
Dobrym przykładem produktu przeznaczonego do takich zastosowań jest NILS WHITE STAR. Producent opisuje go jako smar EP przeznaczony m.in. do łożysk, sworzni, wieńców obrotowych wysięgników w dźwigach oraz siodeł w ciągnikach, odporny na wysokie naciski, drgania oraz działanie wody i wilgoci.
Woda i wilgoć mogą szybko zweryfikować niewłaściwy wybór
Maszyny pracujące na zewnątrz, w myjniach, zakładach przetwórstwa, gospodarstwach rolnych czy innych wilgotnych środowiskach wymagają szczególnej uwagi przy doborze środka smarnego.
Kontakt z wodą może prowadzić do wypłukiwania smaru z miejsca aplikacji, osłabienia filmu smarnego i zwiększenia ryzyka korozji. Z tego powodu warto zwracać uwagę zarówno na odporność smaru na wodę, jak i jego właściwości antykorozyjne.
Nie należy przy tym zakładać, że każdy produkt oznaczony jako wodoodporny będzie jednakowo dobrze zachowywał się w każdych warunkach. Co innego okresowy kontakt z wilgocią, a co innego regularne mycie urządzeń wodą pod ciśnieniem czy stała obecność pary.
Przed wyborem produktu warto więc określić, czy punkt smarny jest jedynie sporadycznie narażony na wilgoć, czy pracuje w środowisku, w którym woda stanowi jeden z podstawowych czynników eksploatacyjnych.
Prędkość pracy łożyska również ma znaczenie
Częstym błędem jest wybór smaru wyłącznie na podstawie obciążenia i temperatury. W przypadku łożysk duże znaczenie ma również ich prędkość obrotowa.
Smar przeznaczony do wolno poruszającego się sworznia nie musi być odpowiedni do szybkoobrotowego łożyska. Zbyt duże opory mogą prowadzić do wzrostu temperatury, zwiększonego zużycia energii, a w skrajnych przypadkach do pogorszenia warunków pracy samego łożyska.
Przy doborze należy więc analizować cały węzeł tarcia: jego konstrukcję, prędkość, obciążenie, temperaturę oraz sposób doprowadzania środka smarnego.
Środowisko pracy może narzucać dodatkowe wymagania
Niektóre branże wymagają czegoś więcej niż wyłącznie skutecznego ograniczania tarcia.
Dobrym przykładem jest przemysł spożywczy i farmaceutyczny. Jeżeli istnieje możliwość przypadkowego kontaktu środka smarnego z produktem, stosuje się odpowiednio przeznaczone do tego smary.
NILS FOOD HT jest przykładem smaru przeznaczonego do takich zastosowań. Według producenta posiada certyfikację NSF H1, jest przeznaczony m.in. do łożysk tocznych i ślizgowych oraz został opracowany z myślą o pracy przy wysokich obciążeniach, podwyższonej temperaturze i w obecności wody lub pary.
W praktyce oznacza to, że przy wyborze środka smarnego trzeba uwzględniać również wymagania wynikające z procesu technologicznego, norm zakładowych oraz zasad bezpieczeństwa obowiązujących w danej branży.
Konsystencja smaru – co mówi klasa NLGI?
Klasa NLGI opisuje konsystencję smaru, ale nie określa jego ogólnej „jakości”. Dwa produkty oznaczone jako NLGI 2 mogą mieć zupełnie inne oleje bazowe, zagęszczacze, dodatki oraz zakres zastosowań.
Dlatego wybór na zasadzie „wcześniej był NLGI 2, więc każdy NLGI 2 będzie odpowiedni” może prowadzić do problemów.
Konsystencja ma znaczenie m.in. dla:
- utrzymywania się smaru w punkcie smarnym,
- oporów przepływu,
- możliwości podawania przez układ centralnego smarowania,
- pracy w niskich temperaturach,
- szczelności konkretnego węzła.
W systemach centralnego smarowania szczególnie ważna jest możliwość skutecznego przepompowania środka przez przewody i elementy dozujące. Im niższa temperatura i dłuższa instalacja, tym większe znaczenie mogą mieć właściwości przepływowe stosowanego smaru.
Czy można mieszać różne smary?
Zmiana produktu nie powinna być wykonywana przypadkowo. Smary mogą różnić się typem zagęszczacza, olejem bazowym i zestawem dodatków, a nie wszystkie formulacje są ze sobą kompatybilne.
Po zmieszaniu smarów na bazie różnych zagęszczaczy może dojść między innymi do zmiany konsystencji, oddzielania oleju, pogorszenia właściwości użytkowych, a nawet zaczopowania instalacji smarowej.
Jeżeli konieczna jest zmiana rodzaju smaru, warto sprawdzić kompatybilność obu produktów oraz zalecenia producenta. W niektórych przypadkach potrzebne może być możliwie dokładne usunięcie poprzedniego środka przed wprowadzeniem nowego.
Jak dobrać właściwy produkt?
Przed zakupem warto zebrać kilka podstawowych informacji dotyczących maszyny i punktu smarnego.
Należą do nich przede wszystkim:
- rodzaj smarowanego elementu,
- minimalna i maksymalna temperatura pracy,
- prędkość obrotowa,
- wielkość i charakter obciążenia,
- obecność drgań lub obciążeń udarowych,
- kontakt z wodą, parą, pyłem lub innymi zanieczyszczeniami,
- wymagania dotyczące kontaktu z żywnością,
- sposób aplikacji – ręczny lub poprzez układ centralnego smarowania,
- zalecenia producenta maszyny dotyczące klasy i właściwości środka smarnego.
Dopiero zestawienie tych informacji pozwala świadomie porównywać dostępne produkty. Oferta specjalistycznych środków smarnych jest szeroka – przykładowo smary NILS obejmują rozwiązania przeznaczone do różnych zastosowań przemysłowych oraz odmiennych warunków eksploatacji. Sam producent wskazuje w swojej ofercie produkty przeznaczone m.in. do pracy przy wysokich obciążeniach, w wilgotnym lub zapylonym środowisku i w szerokich zakresach temperatur.
Dobry smar to element prawidłowej eksploatacji maszyny
Koszt środka smarnego jest zazwyczaj niewielki w porównaniu z kosztem łożyska, przestoju maszyny czy naprawy większego podzespołu. Dlatego dobór smaru wyłącznie według ceny lub przyzwyczajenia nie jest najlepszą strategią.
W pierwszej kolejności trzeba określić, czego wymaga konkretny punkt smarny. Innego produktu może potrzebować wysokoobrotowe łożysko, innego sworzeń koparki pracujący w błocie i pod dużym obciążeniem, a jeszcze innego urządzenie wykorzystywane w zakładzie spożywczym.
Temperatura, nacisk, prędkość, woda, zanieczyszczenia i sposób aplikacji tworzą zestaw warunków, które należy rozpatrywać łącznie. Dopiero na tej podstawie można dobrać środek smarny, który będzie rzeczywiście wspierał trwałość i niezawodność maszyny.
Źródło: pexels.com Licencja: https://www.pexels.com/photo-license/
Czytelniku pamiętaj:
Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi poradnika w rozumieniu prawa. Zawarte w nim treści mają na celu dostarczenie ogólnych informacji i nie mogą być traktowane jako fachowe porady lub opinie. Każdorazowo przed podejmowaniem jakichkolwiek działań na podstawie informacji zawartych w artykule, skonsultuj się ze specjalistami lub osobami posiadającymi odpowiednie uprawnienia. Autor artykułu oraz wydawca strony nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne działania podejmowane na podstawie informacji zawartych w artykule.
